امر سبب شد تا در همان آغازِ دعوتِ انصار به اسلام ، برخى از آنها به ديگران اظهار كنند : « اين همان رسولى است كه يهوديان بشارت ظهورش را مىدادند ، اجازه ندهيد تا از شما سبقت بگيرند » . « 1 » بلاذرى نيز مىنويسد : آنان پيش از آن صفات و ياد وى را از يهوديان شنيده بودند . « 2 » دربارهء اصل آگاهى يهود مدينه از رسالت ، قرآن آيات روشنى دارد ، آياتى كه نشان مىدهد اين مسأله در آن شرايط كاملًا مطرح بوده است . در اين باره به مورد اسلام آوردن « عبد الله بن سلام » از احبار يهودى يثرب ، ياد شده است . دربارهء تاريخ اسلام آوردن وى اختلاف نظر وجود دارد . به نظر مىرسد دستى براى بزرگ كردن وى در كار بوده است . ( يا به دليل نقش همين اسلام آوردن و يا به دليل نقشى كه بعدها به عنوان يك يهودى مسلمان شده در حديث و سياست [ بويژه در جريانات عثمان ] داشته است ) . شعبى گفته است كه وى در سال هشتم هجرى مسلمان شده « 3 » و هيچ آيه‌اى نيز دربارهء او نازل نشده است . « 4 » دربارهء چگونگى اسلام وى به منبع ذيل مراجعه كنيد . « 5 » آنچه كه مورد اتفاق منابع است ، اين است كه وى به استناد نقلهايى كه از تورات يا ديگر آثار يهود ، دربارهء ظهور رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در دست داشته ، مسلمان شده است . اسلام آوردن سلمان فارسى نيز با استناد به همين شواهد صورت گرفته است . « 6 » در اينجا بايد ضمن پذيرفتن شواهد قطعى فوق ، احتمال وجود برخى از اخبار جعلى را نيز در اين زمينه دور ندانست ؛ بويژه وقتى كه راويان آن ، يهوديان مسلمان شده‌اى باشند كه با نقل اين اخبار قصد نفوذ در فرهنگ مسلمانان را داشته و موفقيتهايى نيز به دست آورده‌اند . به علاوه ، رنگ قصصى بر اين گونه اخبار نيز سايه افكنده و براى به دست آوردن درست حقايق ، نياز به تأمل بيشتر در اين گونه اخبار است . تعجب آن است كه دربرخى از نقلهاى قصصى نه تنها دربارهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بلكه دربارهء تك تك خلفا و حتّى افراد معمولى و عادى نيز تا پايان قرن اوّل ادعا شده كه اسامى يا صفاتشان در كتب آسمانى آمده است . در اصل ، اين بحثى است كه بايد در مباحث اعتقادى [ مبحث نبوّت خاصه ] دنبال شود . ج : يكى از دلايل مشخصى كه مورخان دربارهء گسترش اسلام در مدينه اظهار كرده‌اند ، وضعيت بحرانى يثرب به لحاظ اختلافات قبيله‌اى است . ما پيش از اين ، دربارهء چگونگى

--> ( 1 ) . دلائل النبوه ، بيهقى ، ج 2 ، ص 434 ؛ جوامع السيرة النبويه ، ص 56 ؛ وفاء الوفاء سمهودى ، ج 1 ، صص 223 - 221 ( 2 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 239 ( 3 ) . الإصابه ، ج 2 ، ص 320 ( 4 ) . مشكل الاثار ، ج 1 ، ص 137 ( 5 ) . الصحيح ، ج 3 ، صص 15 - 11 ( 6 ) . نك : دلائل النبوه ، بيهقى ، ج 2 ، صص 82 - 100